Ceza Muhakemesinde Hakim İşlemleri Nelerdir?
Hâkim İşlemleri
Soruşturma aşamasındaki hâkim işlemi, sulh ceza hâkimliği kararlarıdır. Kovuşturma aşamasında ise hâkim işlemleri, son karar ve ara karar olmak üzere iki şekilde ortaya çıkabilir.
Son Karar
Yargı organının işi sonlandırdığı, işten elini çektiği kararlardır. Bu kararlar beraat veya mahkûmiyet kararında olduğu gibi uyuşmazlığı çözücü nitelikte olabileceği gibi davanın reddi veya düşmesi kararları gibi uyuşmazlığı dolaylı olarak yargılayan nitelikte de olabilirler. Ancak her ikisinin de ortak özelliği, bundan sonra artık bir karar verilmemesidir.
İster uyuşmazlığı çözücü nitelikte olsun isterse de uyuşmazlığı dolaylı olarak yargılamış olsun son kararlara hüküm adı da verilmekte olup, bunlar kural olarak verildikleri anda kesin olmayan kararlardır.
Ara Karar
Uyuşmazlığın esasını çözme amacını taşımakla beraber, işi sonlandırmayan ancak son kararın verilebilmesi için de gerekli görülen kararlardır. Son kararlardan farklı olarak, ara karar üzerine hâkim işten elini çekmiş olmaz. Örneğin bilirkişiye başvurma kararı bu türden bir karardır. Kanunun gösterdiği hâllerde ara kararlara karşı itiraz mümkün olur.
Hâkim kararlarının çoğunluğu duruşma yapılarak verilir. CMK’nın 33/1-1. maddesine göre, “Duruşmada verilecek kararlar, Cumhuriyet savcısı, duruşmada hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgililer dinlendikten sonra verilir.”
Bazı kararların duruşma yapılmaksızın verilmesine de olanak tanınmıştır. Örneğin, hâkimin reddi (CMK m. 27), itiraz hakkında verilecek kararlar (CMK m. 271) duruşma yapılmaksızın verilir. “Duruşma dışındaki kararlar, Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşü alındıktan sonra verilir (CMK m. 33/1-2).”