Vakıf Tescilinin İptali Davası Nasıl Açılır?
MEDENİ YASA MADDE 73- Vakıf, başlı başına mevcudiyeti haiz olmak üzere, bir malın belli bir gayeye tahsisidir.
Bir mamelekin bütünü veya gerçekleşmiş veya gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan mallar vakfedilebilir.
MADDE 74 – Vakıf, resmi senetle veya vasiyet yolu ile kurulur ve vakfedenin ikametgahı asliye mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır. Mahkeme, tescil hususunda Vakıflar Genel Müdürlüğündeki merkezi sicile kaydolunmak üzere re’sen tebliğ eder.
Kanuna, ahlâka ve adaba veya milli menfaatlere aykırı olan veya siyasi düşünce veya belli bir ırk veya cemaat mensuplarını desteklemek gayesiyle kurulmuş olan vakıfların tesciline karar verilemez.
Tescil kararının tebliği tarihinden itibaren, Vakıflar Genel Müdürlüğü, iki ay içinde bu karara karşı temyiz yoluna başvurabilir.
Merkezi sicile kaydedilen vakıf, Resmi Gazete ile ilân edilir.
Tescilin tarzı, kimler tarafından yaptırılacağı ve sicillerin ne suretle tutulacağı, ilânın muhtevası ve ne suretle yapılacağı tüzük ile tayin edilir.
Bir vakfın tescili ile birlikte vakfedilen malların mülkiyeti ve haklar vakfa intikal eder.
Mahkeme, vakfedilen gayrimenkulun vakıf tüzel kişiliği adına tescilini re’sen ve derhal tapu idaresine bildirir.
MADDE 76 (903 sayılı Kanunla değişik) – Bağışlamada olduğu gibi vakfedenin mirasçıları ve alacaklıları tarafından vakfa itiraz olunabilir.
MADDE 80 (903 sayılı Kanunla değişik) – Vakfın asıl gayesinin mahiyet ve şümulü vakfedenin arzusuna açıktan açığa uymayacak derecede değişmiş olursa, yetkili Asliye Mahkemesi idare uzvunun veya teftiş makamının müracaatı üzerine duruşma yaparak vakfın gayesini değiştirebilir.
Gayeyi tehlikeye koyan mükellefiyet ve şartların kaldırılması veya değiştirilmesi de aynı hükme tabidir.
MADDE 80/A (903 sayılı Kanunla değişik) – Geliri giderini karşılamayan veya kıymetine uygun bir gelir getirmeyen vakfın malları, daha yararı herhangi bir mal veya para ile değiştirilebilir. Bu değiştirmeye, teftiş makamının teklifi üzerine idare uzvunun düşüncesi alındıktan sonra yetkili Asliye Mahkemesi, karar verir.
MADDE 81/A (903 sayılı Kanunla değişik) – Gayesinin tahakkuku imkânsız hale gelen vakif kendiliğinden dağılmış olur.
Keyfiyet idare uzvu tarafından sicile tescil ettirilir.
Gayesi 74.ncü maddenin ikinci hükmüne aykırı hele gelen vakıf yetkili Asliye Mahkemesi tarafından teftiş makamının müracaatı üzerine, taraflar çağrılıp, duruşma yapılarak kararla dağıtılır ve sicile bildirilir.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Açıklama
Medeni Yasamızın 73 .ncü maddesinden 81 .nci maddesine kadar olan ikinci babı üçüncü faslı tesis’e ait hükümler ihtiva ediyordu. Ne var ki, bu hükümler 13.7.1967 kabul günlü 24.7.1967 yayın günlü 903 sayılı yasayla değiştirilmiş ve bazı yeni hükümler eklenmiştir. Bir kere tesis adını vakfa bırakmış, üçüncü faslın başlığı vakıf olmuştur. Medeni Yasamızın tarifine göre vakıf, başlı başına mevcudiyeti haiz olmak üzere, bir malın belli bir gayeye tahsisi’dir. Vakıf, resmi senetle veya vasiyet yoluyla kurulabilir. Vakfedenin ikametgahı Asliye Hukuk Mahkemesi nezdindc tutulan sicile tescil ile de tüzel .kişilik kazanır. Mahkeme ayrıca, tescil hususunu Vakıflar Genel Müdürlüğündeki merkezi sicile kaydolunmak üzere doğrudan doğruya Vakıflar Genel Müdürlüğüne tebliğ eder. Tescil kararının tebliği gününden itibaren, iki ay içinde, Vakıflar Genel Müdürlüğü bu kararı temyiz edebilir. Vakıflar Genel Müdürlüğündeki sicile kaydedilen vakıf Resmi Gazete ile de ilân edilir.
Bağışlamada olduğu gibi vakfedenin mirasçıları ve alacaklıları vakfa itiraz edebilirler. İtiraz vakfın tesciline karar veren Asliye Hukuk Mahkemesine olur (M.Y.76). Mahkeme, itiraz üzerine inceleme yaparak mirasçıların talepleri hakkında bir karar verir. Burada da yasa bağışlamada olduğu gibi demekle tenkis hükümlerine atıf yapmaktadır. Medeni Yasanın 513.ncü maddesine göre Öğrenme gününden itibaren bir yıl içinde itirazın yapılması zorunludur. (Bu hususta fazla bilgi için tenkis davaları bahsine bakınız.)
Vakıf; Medeni Yasanın 81 /A maddesine göre, amacının gerçekleşmesi imkansız hale geldiğinde kendiliğinden dağılır. Ve idare uzvu tarafından sicile tescil edilir. Gayesi; yasaya ahlâk ve adaba ve milli menfaatlere vs.’ye aykırı olan vakfın, teftiş makamının isteği ile, mahkemece duruşma yapılıp, dağılmasına karar verilir, dağılma, kararı ayrıca sicile de bildirilir.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Görevli Mahkeme
Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Yetkili Mahkeme
Vakfin sicile kaydedildiği yani bulunduğu yer mahkemesi yetkili mahkemedir.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Davacı
M.Y.’nın değişik 8 l/A maddesi gereğince, vakıf teftiş makamı.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Davalı
Vakfı temsil eden organ (idare heyeti başkanı).
Vakıf Tescilinin İptali Davası Dava Açma Koşulları
- Vakfın gayesi ahlâk ve adaba aykırı hale gelmeli.
- Vakfin gayesi milli yararlara aykırı hale gelmeli.
- Vakfın gayesi belli bir ırk veya cemaat mensuplarını desteklemek biçiminde tezahür etmeli.
Vakıf Tescilinin İptali Davası Göz önünde Tutulacak Hususlar
- Vakfın iptali, vakıf teftiş makamının başvurusu üzerine karar altına alınır.
- Hakim; vakfın gayesinin M.Y.’nın 74/2.nci maddesi hükmüne aykırı olup olmadığını araştıracaktır.
- Hakim; teftiş makamının müracaatı üzerine, duruşma açar, teftiş makamı ile vakıf idare uzvunu duruşmaya çağırır, duruşma yapar, delilleri inceler. Vakfe gayesi M.Y.’nın 74/2.nci maddesi hükmüne aykırı olduğu anlaşılırsa, vakfe dağıtılmasına (iptaline) karar verir.
- Vakfın dağıtılması (iptali) kararı mahkemenin nezdinde bulunan sicik bildirildiği gibi Vakıflar Genel Müdürlüğündeki merkezi sicile de bildirilir.
- Amacının tahakkuku imkansız hale gelen vakıf kendiliğinden dağılmış olur Ayrıca mahkeme kararına gerek yoktur. Bu durum yönetim Kurulu tarafından sicile tescil ettirilir (M.Y. 8l/A).