İşveren Aleyhinde Konuşan Personele İşveren Yaptırımı Nedir?
Soru: Ben iş yerimde aile dostu diye bildiğim karı-kocayı işe aldım, sigortaları tam olarak yattı, bazı durumlardan ki bunlar;
- Maaşların geç ödenmesi (5 günlük gecikme ile),
- Konumları ile aynı konumdaki çalışanları kıskanmaları,
- Geçinememe sebeplerden
çalışma esnasında diğer çalışan birkaç personel ile işi bırakıp, sözlü olarak alacaklarını isteyip gittiler. Ben de istifa dilekçesi yazmalarını söyledim, kabul etmediler. Sonra alacaklarını hesaplayıp, bunlara imzalatarak verdim. Çıktıkları gün İş Kur’a şikayette bulunmuşlar. Sağda solda şahsım ve iş hakkında konuşuyorlar. Bunlar için ne yapmam gerekir?
Cevap: 4857 Sayılı İş Kanunumuzun 32. maddesi işverenin maaş yükümlülüklerini anlatmaktadır. Burada;
- “ Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir.”
Yine 4857 Sayılı İş Kanunumuzun 8. Maddesinde;
- “Yazdı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür”
Yine 4857 Sayılı İş Kanunumuzun 34. Maddesinde;
- “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.”
Yukarıda İş Kanunumuzdan alıntı yaptığım maddelerini incelediğimizde, personelinize maksimum 5 gün geç maaş ödemeniz işçiye iş akdi feshi yetkisini vermez.
Diğer taraftan İş Kanunumuzun işveren tarafından haklı sebeple iş akdinin feshi halini anlatan 25. maddesinin II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri bölümünde;
- “işçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnatlarda bulunması. İşverenin haklı sebeple hizmet akdini fesih hakkı verir.”
hükmü getirilmiştir. Sorunuzda çalışanlarınıza alacaklarını ödediğinizi yazmışsınız. Fakat bunların neler olduğunu yazmamışsınız.
Eğer kıdem tazminatı da bu ödemeler içinde ise, bu maddeye istinaden işlem yapamazsınız. Fakat kıdem tazminatlarını ödemediyseniz, yukarıda bahsettiğim İş Kanununun 25. maddesindeki açıklamaya istinaden çalışanlarınızın işi terk edişlerini bir tutanakla tespit edip, noter vasıtası ile iş akitlerini fesih etmenizi öneririm. Bu, ileride sizden kıdem tazminatı taleplerine engel olacaktır.
Sorunuzda eski çalışanlarınızın iş ve şahsınız hakkında konuşmalarından bahsetmişsiniz. Bu konuda Anayasanın Düşünce ve Fikir Hürriyetinin kısıtlanabileceği haller 26. maddesinin 2. fıkrasında;
> “Başkalarnın şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının, yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.” şeklinde tanımlanmıştır.
Bu da, size anayasal olarak sağlanan hakkınızı kullanma yetkisi verir. İşinize ve şahsınıza zarar veren sözler sebebi ile ilgili çalışanlarınız hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunup, cezalandırılmalarını isteyebilirsiniz. Yalnız şunu unutmayın; hukukumuzda temel bir karine vardır: “İddia eden ispatlamak zorundadır”. Tarafınıza yapılan söylevleri şahitler ile ispatlama yükümlülüğü size aittir. Fakat burada önemli bir hususu hatırlatmak isterim, bildiğiniz gibi bu konuların bir bölümü hukuki konular olduğu için bir hukukçuya danışmanızda fayda var.
Son olarak, sorunuzda İş Kur’a şikayet edildiğinizi yazmışsınız. Şikayet ne diye edilmiş yazmamışsınız. Şikayet, Çalışma Bakanlığına yapılmış olabilir mi? Eğer Çalışma Bakanlığı İl Müdürlüğüne bir şikayet yapılmış ise, iş müfettişleri şirketinizden şikayet konusu personelim ücret bordroları, maaş ödendiklerini talep edecektir. İşten çıkarmanın haklı sebeple mi yapıldığı, ücret ve diğer ödemelerin yapılıp yapılmadığını kontrol edecektir. Sorunuzdan anladığım kadarı ile ödemelerinizi yapmışsınız. Muhasebe bilgileriniz var ve belgeleriniz doğru tutuluyor ise, şikayetten korkmanıza gerek yok.