idari para cezası vermeye yetkili olan kamu Tüzel kişileri

5326 sayılı Kanuna göre cezalandırılması öngörülen fiillerin tespitini ve ceza ve­rilmesini gerçekleştiren kamu tüzel kişileri ile bunların organlarının, haksızlığı tespit etme ve ceza verme yetkileri kanunlardan kaynaklanmaktadır.

Kamu tüzel kişilerinin tamamı, görevleri gereği verecekleri idari para cezala­rının uygulamasını, 5326 sayılı Kanunda yer alan genel esaslara bağlı kalarak yapa­caklardır.

Kamu tüzel kişilerinin, görev alanları ve bütçe yapıları dikkate alınarak aşağıda­ki şekilde tasnif edilmesi mümkündür.

1. Merkezi Yönetim (Devlet Tüzel Kişiliği): Devlet Tüzel Kişiliğini oluşturan daireler genel bütçeye dahil dairelerdir.
2. İdari Kamu Kurumlan: Devlet Tüzel Kişiliğinin öteden beri yürüttüğü kimi hizmet ve faaliyetleri yerine getirmek üzere kanunla kurulmuş olan kamu tüzel kişile­ridir. Bu tüzel kişiler temelde katma bütçeli idareler olarak kurulmuş olan genel mü­dürlüklerdir. Vakıflar Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü gibi kurumlar katma bütçeli idarelerdir.
3. Mahalli İdareler (Yerel Yönetim Birimleri): Mahalli müşterek ihtiyaçları karşılamak üzere kurulmuş olan mahalli idareler; il özel idareleri belediyeler ve köylerden oluşmaktadır.
4. İktisadi Kamu Kurumları: İktisadi alanda faaliyette bulunmak için oluşturu­lan kamu tüzel kişileri, iktisadi kamu kurumlan olup bu kurumlara T.C. Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdür­lüğü, Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmesi, Devlet Malzeme Ofisi Genel Mü­dürlüğü, Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. örnek olarak verilebilir.
5. Sosyal Kamu Kurumlan: Bu kurumlar, insanların sosyal haklarını ve gü­venliklerini karşılamak ve sağlamak üzere oluşturulmuş olan kamu tüzel kişileridir. Bu kurumlara, T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu (Bağ-Kur), Türkiye İş Kuru­mu (İŞKUR) ve Basın-İlan Kurumu örnek olarak gösterilebilir.
6. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu Kurumlan: Bu kurumlar, bilimsel, tek­nik ve kültürel alanlarda faaliyette bulunmak üzere oluşturulmuş olan tüzel kişilikler­dir. Bu kurumlara üniversiteler, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, Devlet Tiyatroları Genel Mü­dürlüğü örnek olarak verilebilir.
7. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları: Bu kurumlar, belli mes­leklere mensup insanların zorunlu olarak katıldıkları ve bağlı oldukları tüzel kişilik­lerdir. Bu kurumlara, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Barolar Birliği, Eczacılar Birliği, Türkiye Tabipler Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği örnek olarak gösterile­bilir.
8. Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar: Serbest piyasa ekonomisinde faali­yette bulunan işletmelerin, tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunması, piyasanın düzenlenmesi, denetlenmesi, piyasanın rekabet esasları çerçevesinde işler duruma ge­tirilmesi, ve bu çerçevede denetleyici ve gerekiyorsa yaptırımlar uygulayıcı bağımsız idari nitelikli kuruluşlardır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Enerji Pi­yasası Düzenleme Kurulu, Kamu İhale Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Rekabet Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu gibi kurumlardır.

Yukarıda yer verilen kamu tüzel kişiliği tasnifine dahil kamu tüzel kişileri ile bu tasnifte yer almayan diğer kamu tüzel kişilerine idari para cezası verme yetkisi kanun­la verilmiş olması halinde, bu tüzel kişilerce verilecek idari para cezalarında 5326 sa­yılı Kanunla getiren genel esaslara uyulması gerekmektedir.

5326 sayılı Kanun idari para cezası verme yetkisini Cumhuriyet Savcılarına ve Mahkemelere de vermiş olup bu merciiler tarafından verilen idari para cezaları hak­kında da bu Tebliğde yapılan açıklamalara göre işlem yapılacaktır.