Evinizde Çalıştırdığınız Yardımcılara Sigorta Yapacak mısınız?
Sosyal güvenlik mevzuatına göre, sürekli olmadan ev hizmetlerinde çalışanlar sigortalı sayılmamaktadır. Bu nedenle haftanın, veyahut ayın belirli günlerinde evlere gelerek temizlik, ütü işleri yapan kimseler sigortalı olarak kabul edilmemektedir Fakat ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli çalışanlar sigortalı sayılmaktadır.
Eğer evinizde aşçı, hizmetçi, çocuk bakıcısı, bahçıvan, şoför, bekçi gibi işlerde çalı şanları ücretle ve sürekli olarak çalıştırıyorsanız, bu durumda çalışanlarınızın sigortalı (SGK’ lı) olmaları gerekmektedir.
Eğer sürekli birini evinizde çalıştırıyorsanız, o zaman bazı yükümlülüklerle karşı karşıyasınız. Peki, nedir bu yükümlülükler?
İş yeri bildirimi Yapmalısınız
Evinde bir kişiyi ücretle ve sürekli olarak çalıştıran kişi, işveren olma sıfatıyla SGK’ya, en geç sigortalı kişiyi çalıştırmaya başladığı tarihte İş yeri Bildirgesi vererek, iş yeri açılış işlemini yaptırması ve sonraki yükümlülüklerini internet üzerinden yapabilmesi için de e-Bildirge şifresini alması gerekmektedir.
Sigortalı çalıştıracağınızı bildirmelisiniz
İş yeri tescil işlemi yaptırıldıktan sonra, ev hizmetlerinde çalışan kişinin Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi’nin de, en geç çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde e-Sigorta yoluyla internet üzerinden SGK’ ya gönderilmesi gerekmektedir..
Çalışanın ücret ve çalışma gün sayılarını bildirmelisiniz
Ev hizmetlerinde çalışan kişinin her aya ilişkin ücreti ve çalışma gün sayılarının, bu kişileri çalıştıranlar tarafından Aylık Prim ve Hizmet Belgesine kaydedilerek, en geç takip eden ayın 23’üne kadar e-Sigorta yoluyla internet üzerinden SGK’ ya gönderilmesi gerekmektedir.
Her ay SGK Primlerini ödemelisiniz
Ev hizmetlerinde çalıştırılan kişilerin sigorta primi ve işsizlik sigortası primlerinin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar SGK’ nın anlaşmalı olduğu bankalar vasıtasıyla ödenmesi gerekmektedir.
İş kazası ve meslek hastalığı olursa bildirmek zorundasınız
Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin evde bulundukları, işlerini yaptıkları veya ev sahibinin talimatıyla herhangi bir görevi yerine getirmek üzere dışarıda bulundukları sırada maruz kalacakları olaylar, iş kazası olarak kabul edilmektedir. Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin yukarıda belirtilen nitelikte bir olaya maruz kalmaları durumunda, bu olayların İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ile en geç olayın meydana geldiği tarihi takip eden üç iş günü içinde SGK’ ya bildirilmesi gerekmektedir.
Vergisel sorumluluklarınız var mı?
Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, “Ücret, işverene tabi ve belirli bir iş verine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 23. maddesinin birinci fıkrasında, gelir vergisinden istisna edilen ücretler bentler halinde sayılmış olup, (6) numaralı bent uyarınca, hizmetçilerin ücretleri de (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır) (Miirebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir) gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hükme göre evinizde çalıştırdığınız hizmetçiye yapılan ödemeler, ödeme yapılanlar bakımından ücret geliri olmakla birlikte, Gelir Vergisi Kanununun 23/6 ncı maddesine göre gelir vergisinden müstesnadır.
Ev Hizmetlerinde Çalışanların Sigortalılığı
52 sayılı torba yasanın 55. Maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir:
10 sayılı Kanunun “Sigortalı sayılmayanlar” başlıklı 6. maddesindeki ev hizmetinde çalışanlarla ilgili hüküm Torba Yasanın 40 inci maddesiyle değiştirildi. Eski düzenlemeye göre ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli çalışanlar dışındakiler sigorta- sayılmıyordu. Yeni düzenlemeye göre, Kanunun ek 9. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında;
- ev hizmetlerinde çalışanlardan sigortalı olanlar ile,
- ücretle aynı kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar sigortalı sayılacak,
- bunun dışındakiler sigortalı sayılmayacaktır.
Ev hizmetlerinde çalışanlar 10 günden az ve 10 günden çok çalışanlar olarak ikiye kılmıştır;
- Ayda 10 Gün veya Daha Fazla Süreyle Çalışanların Durumu
10 günden fazla ev hizmetlerinde çalışanlar tüm sigorta kollarına tabi tutularak zorunlu sigortalı sayılmış olup, 4/(a) bendi kapsamındaki (SGK) sigortalılara ilişkin hükümler uygulanacaktır. Bunların bildirimi, işverenler tarafından örneği SGK tarafından hazırlanan belgeyle en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapılacaktır. Süresinde yapılmayan bildirim için işverene idari para cezası uygulanacaktır.
- Ayda 10 Gün veya Daha Az Süreyle Çalışanların Durumu
10 günden az çalışanlar sadece kısa vadeli sigorta kollarına tabi tutulmuş olup, çalıştıranlarca prime esas günlük kazanç alt sınırının yüzde 2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi ödenecektir. Bu şekilde çalışanların sigortalılık tescili, çalışan ve çalıştıran imzalarını da ihtiva eden ve en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar SGK’ na verilmesi gereken, örneği SGK tarafından hazırlanacak belgenin verilmesi ile sağlana çaktır. Sigortalılık başlangıcında bu belge üzerinde çalışma başlangıcına dair kayıtlı en eski tarih esas alınacaktır.
10 Günden Az Çalışanlar Emeklilik ve GSS Primlerini Kendileri Ödeyecektir.
Yukarıda belirtildiği üzere, ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışanların işverenleri bunlar adına sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi ödeyecek olup, kanun uygulamasında işveren sayılmayacaktır. Dolayısıyla bu şekilde çalıştırdıkları kişilerin iş kazası ve meslek hastalığı olaylarında işveren gibi sorumlu tutulmayacaklardır. Bu durumdaki çalışanlar, işverenleri tarafından adlarına ödenen iş kazası ve meslek hastalığı sigortası priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar prime esas kazanç alt sınırının, yani brüt asgari ücretin yüzde 32,5’i oranında kendi adlarına prim ödeyebilecekler. Bu 32,5 oranındaki primin;
o % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, yani emeklilik için,
o % 12,5’i ise, genel sağlık sigortası, yani sağlık yardımları için ödenecektir.
Ay sonuna kadar ödenmeyen primin ödenme hakkı düşecek, dolayısıyla daha sonra ödeme imkanı olmayacaktır. Ödenen primler 4/1-a (SGK) kapsamında sigortalılık olarak sayılacak olup, bunlar emeklilik yönünden de SGK sigortalılarıyla aynı şarta tabi olacaklar.