Ceza Hukukunda Bağlantı Kavramı Nedir?
Objektif bağlantı, birden fazla kişi bir suçtan dolayı sanık olduğunda (yani objektif nitelikte olan “suçta” birleşme olduğunda) söz konusu olur.
Sübjektif bağlantı, tek bir kişi birden fazla suçtan sanık olduğunda (yani sübjektif nitelikte olan “kişide” birleşme olduğunda) söz konusu olur.
CMK m. 8/1’e göre, “Bir kişi, birden fazla suçtan sanık olur veya bir suçta her ne sıfatla olursa olsun birden fazla sanık bulunursa bağlantı var sayılır.” İşte buna doktrinde dar anlamda objektif ve sübjektif bağlantı adı verilmektedir. 8/2. maddeye göre ise “Suçun işlenmesinden sonra suçluyu kayırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme fiilleri de bağlantılı suç sayılır.” ki buna da doktrinde “varsayımsal dar anlamda bağlantı” adı verilmektedir.
Kanunumuzun 11. maddesinde ise “geniş bağlantı” düzenlenmiş bulunmaktadır. Buna göre, “Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci Maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.” Bu hüküm ile 8. maddede belirtilen türden bir bağlantı olmamakla beraber, mahkeme yine de baktığı birden çok dava arasında bağlantı görürse, bağlantıya bağlanan sonuçlar burada da geçerli olacaktır.
Bağlantı durumunda davalar yüksek görevli mahkemede açılacağından (CMK m. 9) veya açılmış davalar yüksek görevli mahkemece birleştirileceğinden {Kovuşturma evresinin her aşamasında, bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir. CMK m. 10/1), görev bakımından kuralların bir istisnası söz konusu olmakta, YÜKSEK GÖREVLİ MAHKEME ASLINDA KENDİ GÖREV ALANINDA OLMAYAN DAVALARA DA BAKMAKTADIR. Dolayısıyla CMK m. 10/2, 3’te belirtildiği üzere, “Birleştirilen davalarda, bu davaları gören mahkemenin tâbi olduğu yargılama usulü uygulanır. ” ve “İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı mahkemede devam olunur. ”
Uyuşmazlıklar arasında bağlantı olduğunda mahkeme; a) Bağlantılı uyuşmazlıkları birleştirebilir, b) Bağlantılı diğer uyuşmazlığın çözümlenmesini bekleyebilir (Bekletici mesele yapabilir) veya mahkeme kendisi nispi yargılama yapabilir.