Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Cezası Nedir?
MADDE 156- (1) Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, şikâyet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Koruduğu Hukuki Değer
Madde, borçlusunca ödenmiş ve bir suretle elde kalmış senedi, kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi kullanan, örneğin ödenmesi için icraya başvuran veya başkasına devreden kimseyi cezalandırmaktadır.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Maddi Öğesi
Herkes suçun faili olabilir. Fail, ödenmiş senedi ikinci kez ödenmesi için kullanan kimsedir. Failin senedi hukuka aykırı ya da uygun yollarla eline geçirmiş olmasının önemi bulunmamaktadır.
Senedin borçlusu durumundaki kişidir.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Konusu
Bedeli ödenmiş senet suçun konusunu oluşturur. Fail, bedeli ödenmiş senedi satmamakta, inkar etmemekte, üzerinde değişiklik yapmamakta ancak, ikinci ve haksız ödemeyi olanaklı kılmak için kullanmaktadır. Failin elindeki senet hukuken sonuç doğuran, tamamlanmış bir belge niteliğindedir.Tamamen ödenmiş senedin kullanılması suç oluşturur. Bunun yanında borcun bir bölümü ödenmiş ve geri kalan miktar için elinde tuttuğu senedi, tümü veya kalandan fazla miktarı için kullanan sanığın fiilinin de aynı suçu oluşturacağında kuşku yoktur.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunda Hareket ve Netice
Bedelsiz kalmış senedin kullanılmasıdır. Madde metninde kullanmanın ne şekilde olacağı açıklanmamıştır. Bu kullanımın icra ve takip makamları önünde olması olanaklı olduğu gibi, fail bedelsiz senedi ya senet borçlusuna ibraz ederek ya da üçüncü bir kişiye ciro etmek yolu ile de kullanabilir. Ancak bu durumda failin borçlu ya da senedi ciro ettiği kimseyi hileli hareketlerle kandırması söz konusudur. Bu kişileri aldatıp yarar sağladığı takdirde dolandırıcılık suçu ile birlikte bedelsiz senedi kullanma suçu oluşur. Çünkü, bedelsiz senedi kullanma eylemi, dolandırıcılık suçunun öğesi veya ağırlaştırıcı nedeni değildir. Bu nedenle TCK’nın 42. maddesinde düzenlenen bileşik suç hükümleri uygulanamaz. Ayrıca failin bedelsiz senedi kullanma eylemi sırasında, dolandırıcılık suçunun koşulu olan hileli davranışlarda bulunmuş ise ikinci bir eylemde bulunduğundan iki ayrı suç oluşur.
Bedelsiz senedi kullanma suçu ne suretle olursa olsun “kullanım” ile tamamlanır. Senedin kullanıldığı tarih suç tarihidir. Senedin bedelinin alınmış olması gerekmez.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Manevi Öğesi
Doğrudan kastla işlenebilir. Fail, senedin bedelsiz kalmış olduğunu bilmeli ve buna rağmen bilerek ve isteyerek senedi kullanmalıdır. Bunun yanında, ciro edilen senedin bedelinin daha önce ödendiğini bilmeden kullanan kişinin eylemi suç kastı bulunmaması nedeniyle cezalandırılamaz.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunun Yaptırımı
Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, şikâyet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir.
Maddede hapis ve adli para cezasının birlikte verilmesi öngörülmüştür. Hakim hapis cezasını belirledikten sonra o şekilde bırakabileceği gibi TCK’nın 50/1. maddesi uyarınca adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara da çevirebilir.
Bedelsiz Senedi Kullanma Suçunda Uzlaşma-Kovuşturma Ve Görevli Mahkeme
Maddede tanımlanan suçun kovuşturulması zarar görenin şikâyetine bağlı tutulmuştur. Şikayet süresi TCK’nın 73. maddesi uyarınca failin ve senedin kullanıldığının öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. 73. maddenin 1. ve 2. fıkraları uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.
Bedelsiz senedi kullanma suçu, 5271 sayılı CMK’nın 5560 sayılı Kanunla değişik 253./I maddesine göre uzlaşma hükümlerine tabidir.
Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. maddesi uyarınca yargılamayı yapmakla görevli mahkeme sulh ceza mahkemesidir.