Takdiri İndirimler Nelerdir?
Takdiri indirim nedenleri, “kanun tarafından belirlenmeyip, hâkimin gözönünde tutabileceği birtakım özellikler dolayısıyla cezanın bir ölçüde indirilmesine imkân sağlayan ve kabul veya reddi yine hâkimin takdirine bırakılan hallerdir. Bu takdir yetkisi hâkime, cezayı somut olayın ve suçlunun özelliklerine daha iyi uydurma olanağı verir
Takdiri indirim nedenlerinin özellikleri şu şekilde sıralayabiliriz:
Yalnızca indirim sebebi olabilir. Takdiri ağırlatıcı sebep yoktur. Kaldı ki böyle bir durum suç ve cezaların kanuniliği ilkesine de aykırı olur.
Kabul veya reddi hâkimin takdirine bağlıdır. Ancak bu yetki denetimsiz bir yetki değildir.
Kanun tarafından takdiri indirim sebeplerinin neler olabileceği gösterilmemiştir.
Dolayısıyla belirli değillerdir. Ancak kanunda indirim sebebi olarak düzenlenmiş hâller, suçun unsurlarından biri ya da kanunun özel olarak belirlediği nedenler ayrıca takdiri indirim nedeni sayılamaz. Başka bir ifadeyle, aynı sebepten dolayı ancak bir kez indirim yapılabilir. Ayrıca bunların makul olması, hukuk kurallarını ihlal etmemesi, yasanın amacına aykırı düşmemesi ve kamu vicdanını incitmemesi gerekir.
Takdiri indirim nedenleri, haksız tahrik veya diğer yasal indirim nedenleri ile bir arada bulunabilirler.
Genel nitelikte oldukları için her ceza bakımından indirilme imkânı verir.
Takdiri indirim nedenlerine ilişkin normatif düzenleme Ceza Kanunu’nun 62. maddesinde yer alır. Buna göre, “Failyararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.
Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz önünde bulundurulabilir. Takdiri indirim nedenleri kararda gösterilir.”Maddede sayılan durumlar sınırlı sayıda olmayıp, örnek kabilindedir.
Kanunumuz, 62. madde dışında özel hükümler kısmında bazı suç tipleriyle ilgili olarak da takdiri indirim sebebi öngörmüş olabilir. Nitekim 260/2. madde buna örnek teşkil eder.