Uzlaştırmaya İlişkin Kanunlaştırma Süreci
Mukayeseli hukuktaki mağdur-fail arabuluculuğunun karşılığını Türk hukukunda uzlaştırma kurumu oluşturmaktadır. Türk ceza ve ceza muhakemesi mevzuatına girdiği ilk hâliyle uzlaştırmanın esasları, Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesinin 8. fıkrasında yer almıştır. Söz konusu düzenlemede uzlaşmanın şartları ve sonuçları “Suçtan zarar göreni gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı bulunan suçlarda, failin suçu kabullenmesi ve doğmuş olan zararın tümünü veya büyük bir kısmını ödemesi veya gidermesi koşuluyla mağdur ile fail özgür iradeleri ile uzlaştıklarında ve bu husus Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından saptandığında kamu davası açılmaz veya davanın düşürülmesine karar verilir.” ifadeleri ile ortaya konulmuştur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinde ise, uzlaştırma usûlüne dair düzenlemeler yer almıştır. Ayrıca 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 24 hükmünde de faili suça sürüklenen çocuk olan suçlarda, uzlaştırmaya dair düzenlemelere yer verilmiştir.
Türk Ceza Kanunu’nun m. 73/8 hükmü, 06.12.2006 tarihli ve 5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunla yapılan değişiklik sonucu mülga olmuştur. 5560 sayılı Kanun, uzlaştırma konusunda kapsamlı bir değişiklik öngörmüş, uzlaştırmanın esas ve usûlü Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (m. 253, 254 ve 255) kapsamlı olarak yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca Çocuk Koruma Kanunu’nda da değişiklik yapılarak, suça sürüklenen çocuklar bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yer alan düzenlemelerin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla,uzlaştırma kurumunun usûl ve esaslarında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede uzlaştırma kurumunun kapsamı genişletilmiştir. Ayrıca uygulamada karşılaşılan, uzlaştırma usûlüne dair bâzı aksaklıklar giderilmiştir. Uzlaştırma teşkilâtında kapsamlı bir yenilenme gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda kurulan Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı merkezde, uzlaştırma büroları ise taşrada uzlaştırma teşkilâtını oluşturmaktadır. Yine bu yönde eğitimli ve donanımlı uzlaştırmacıların yetiştirilmesine önem verilerek, uzlaştırma faaliyetlerinin soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı tarafından değil; münhasıran uzlaştırma ile görevlendirilmiş Cumhuriyet savcıları tarafından yönetilmesi öngörülerek; uzlaştırma kurumunda profesyonelleşme amaçlanmıştır.