İşçinin Ücreti Bankadan Ödenmek Zorunda mı?
213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 238 inci maddesinde ’’İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar” diyerek, işletmelerin ücret bordrosu tutma zorunluluğunu getirmektedir.
Yine 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunumuz;
61. maddesinde “Ücret, işverene tabi belirli bir iş yerine bağı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve aynılar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir” şeklinde ücreti tanımlamıştır.
97. maddesinde ise “İşverenler, hizmet erbabına ödedikleri ücretlerden 94 üncü Madde gereğince yaptıkları vergi tevfikatını Vergi Usul Kanununda yazılı ücret bordrosunda veya bordro yerine geçen diğer kayıtlarda göstermeye mecburdurlar” diyerek, işletmelerin ücret bordrosu düzenleme zorunluluğunu anlatmıştır. Bunun istisnası olarak, ”’Vergiden muaf olan ücretlerle, diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz” tanımlaması yapılmıştır.
Yine Vergi Usul Kanunumuzun 238. Maddesinde, Ücret bordrolarına en az aşağıdaki bilgilerin olması gerektiği açıklanmaktadır:
- Hizmet erbabının soyadı, adı, ücretin alındığına dair imzası veya mührü (Ücretin ödenmesinde ayrıca makbuz alan işverenlerin tutacakları ücret bordrosuna imza veya mühür konulması mecburi değildir),
- varsa vergi karnesinin tarih ve numarası,
- birim ücreti (Aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı ücreti),
- çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre,
- ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı.
Ayrıca bordronun hangi aya ait olduğu baş tarafında gösterilir. Bir aya ait bordro, ertesi ayın yirminci gününe kadar hazırlanıp tarihlenerek, müessese sahibi veya müdürü ile bordroyu tanzim eden memur tarafından imzalanır.
İşverenler ücret bordrolarını, yukarıdaki esaslara uymak şartı ile diledikleri şekilde düzenleyebilirler.
10 Kişi üzerinde çalışan personelin ücreti bankadan ödenmek zorunda mıdır?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 18.11.2008 tarih ve 27058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakın, bankalar aracılığıyla ödenmesine dair yönetmeliğin 10 uncu maddesinde ; ” İş yeri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ve üçüncü kişilerin, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az 10 olması halinde, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler.” hükmüne yer verilmiştir.
Değişen 6098 sayılı Borçlar Kanununun 407. Maddesi, ücretin korunması başlığı ile yer bulmuş maddede;
Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde ödenenlerin özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, iş yerinin bulunduğu il ve benzeri unsurları dikkate alarak iş sahiplerini zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir.”
Banka aracılığı ile ödeme yükümlülüğü bulunan işverenlerin, bulunduğu yerde banka bulunmaması, yada çalışanlara banka aracılığı ile ödeme yapılmasına imkan olmaması durumunda, ödemeleri T.C. Posta ve Telgraf Genel Müdürlüğü şubeleri aracılığı ile yapmaları gerekmektedir. İşçiye İş Kanunundan veya toplu iş sözleşmesinden veyahut iş sözleşmesinden doğan alacaklarını, bu yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu halde, bankalar aracılığıyla ödemeyen işverene veya işveren vekiline veyahut üçüncü kişiye, İş Kanununun 102. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimi tarafından idari para cezası verilir.
1857 sayılı İş Kanunun konu ile ilgili değişen 32. maddesi ise ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile iş yerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. İşçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya 3. kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.
5754 sayılı Kanunla 818 sayılı Borçlar Kanunu, 5953 sayılı Basın – İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanununda yapılan değişikliklerle yeni bir uygulama getirilmiş, ayrıca uygulamanın ayrıntısını belirten ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakın bankalar aracılığıyla ödenmesine dair yönetmelik 18. i 1.2008 tarih – 27058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Buna göre işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az 10 olması halinde, 01.01.2009 tarihinden itibaren, 818 sayılı Borçlar Kanunu, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalıştırdıkları işçi, gazeteci ve gemi adamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakını yönetmelikte belirtilen şartlar dahilinde. o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler.
Bankadan ödemede ücret bordrosuna imza şart mıdır?
Buna göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan anılan yönetmelik uyarınca, iş yerinizde çalışan işçilerin ücretlerini banka aracılığıyla ödeme zorunluluğu bulunduğundan, işçilerin ücretlerinin banka hesaplarına yatırıldığının banka dekontu ile tevsik edilmesi halinde, ücretin ödendiğine dair ücret bordrosunun ayrıca imzalattırılmasına gerek bulunmamaktadır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 21.01.2009 Tarih 2007/34640 Esas 2009/00608 No.lu kararında;
Ücret hesap pusulasında işçinin imzasının olması ücretin ödendiği anlamına gelir.
Banka aracılığı ile yapılan ödemelerde banka kayıtları da ödemeyi gösteren belge niteliğindedir.
- Ücretin ödendiğinin ispatı işverene aittir.
- Ücretin ödendiğinin tanıkla ispatı mümkün değildir.
Özet olarak şunu söylemek gerekir;
- 10 kişinin üzerinde çalışanınız var ise, maaşını bankaya yatırmak yeterli değildir. Özel olarak açılmış maaş hesabına yatırmalısınız.
- 10 kişinin altında çalışanınız var ise, maaş ödemelerini bankadan yapıyorsanız, maaşının banka hesabına yatırılmasını talep eden çalışan yazısını özlük dosyasında bulundurmakta fayda var.
Bankadan ödemeyene ne kadar ceza var?
İşçiye, İş Kanunundan veya toplu iş sözleşmesinden, veyahut iş sözleşmesinden doğan ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit alacaklarını, bu Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu halde, bankalar aracılığıyla ödemeyen işverene veya işveren vekiline, veyahut üçüncü kişiye, İş Kanununun 102 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimi tarafından her işçi ve her ay için yüz yirmi beş Türk lirası idari para cezası verilir.