Hakimlerin Görev ve Yetkileri Nelerdir?

Görev bakımından yetki denildiğinde, ceza kanunlarında yer alan suçlardan hangi tür ve ağırlıkta olana hangi hâkimin bakacağına ilişkin yetki paylaşımının anlaşılması gerekir.

Görev itibariyle yetki dağılımındaki genel hareket noktası özellikle ilk derece mahkemeleri arasında suçu yargılayacak yargı organını belir­lemektir.

Görev, birinci derece yargılama aşamasında ve sadece kovuşturma aşamasında (dolayısıyla savcılar arasında görev uyuşmazlığının çıkabil­mesi, bir savcının görevsizlik kararı verebilmesi mümkün değildir) hüküm ifade eden bir kavram­dır ve daha çok ilk derece mahkemelerinde kar­şımıza çıkar; işin ağırlığına veya spesifik özelli­ğine göre hangi ağırlıktaki suça hangi hâkim ya da mahkemenin bakacağına ilişkin kuralları dü­zenler.

Görev kurallarına riayet edilmemesi Yasa’da hukuka kesin aykırılık hâli olarak zikredilmiştir (CMK m. 289/1-d). Bu sebeple görev kuralları­nın kanunla belirlenmesi gerekir (CMK m. 3/1). Bu bağlamda olmak üzere, CMK m. 7 hükmüne göre “Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapı­lan işlemler hükümsüzdür.” Dolayısıyla örneğin, görevli olmayan hâkimin sonradan ölen bir tanığı dinlemesi durumunda, bu delil geçerli olacaktır.

Görev, kamu düzeniyle yakından ilgili oldu­ğundandır ki CMK m. 4, “Davaya bakan mahke­me, görevli olup olmadığına kovuşturma evresi­nin her aşamasında re’sen karar verebilir.²¹” hük­münü, 5. madde ise “İddianamenin kabulünden sonra; işin, davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahke­me bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir; Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.” hükmünü amirdir.