Yıllık İzinde Hasta Olunan Süre İzin Süresine Eklenebilir mi?
İzin hususu bilindiği gibi, 4857 Sayılı İş Kanunumuz ve 6098 Sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunumuzda ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Bu bölümde bu iki kanunumuz açısından durumu açıklarken, Devlet memurlarımız açısından da durumu 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu açısından ele alacağım;
1857 sayılı İş Kanunumuzda; izin konusu 53. maddeden 59. maddeye kadar anlatılmıştır. Burada 53. maddede “işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir” denilerek, yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri anlatılmıştır. 54. maddede “1 yıllık süre içinde 55. maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde, bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken l yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır ” denilerek, yıllık ücretli izne hak kazanma ve izni kullanma dönemi, 55. maddede yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan süreler sayılmış ve “(a) bendinde işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günlerin çalışılmış gibi düşünüleceği” bildirilmiştir. 56. maddede yıllık ücretli iznin nasıl uygulanacağı, 57. maddede yıllık izin ücreti, 58. maddede izinde çalışma yasağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Yine 4857 sayılı İş Kanunumuzun 60. maddesi ”‘Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir” cümlesi ile izinlere ilişkin düzenlemeyi açıklamıştır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan izin yönetmeliğinin 15. maddesi “İşçi sayısı yüzden fazla olan iş yerlerinde, işveren veya işveren vekilini temsilen 1, işçileri temsilen 2 kişi olmak üzere toplam 3 kişiden oluşan izin kurulu kurulur” diyerek, 16. maddede izin kurulunun görev ve yetkilerini belirlemiştir.
Ayrıntılı anlattığımız İş Kanunumuzda yıllık ücretli iznini kullanan işçinin hastalanması ve istirahat alması durumunda, geçen sürenin yıllık izinden sayılıp sayılmayacağı konusunda açık bir düzenleme olmadığını görmekteyiz. Benim şahsi görüşüm; 55. maddenin (a) bendinde, işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günlerin “çalışılmış gibi düşünüleceği”, bildiriminden dolayı hastalanan işçinin istirahatli olduğu sürenin yıllık izin süresinden sayılmaması gerekmektedir. Ancak işçi, yıllık izninin sona erdiği tarihte, istirahat süresi de sona ermek şartıyla işine dönmelidir. Daha sonra, uygun bir zamanda izinde raporlu olarak geçirdiği süre kadar izin kullanma talebinde bulunabilir. İşçi, yıllık ücretli izni kullanırken hastalanacak veya kaza geçirecek olursa ve bu nedenle kendisine ilgili sağlık kuruluşları tarafından sağlık izni verilirse, sağlık izni ile yıllık izin iç içe girmez. Yıllık ücretli izin hakkı askıya alınır, eksik yıllık izin kullandığını tutanak edip, işçiye başka bir gün ayrıca raporlu olduğu gün kadar yıllık izin veya 2 güne tekabül eden ek kazanç vermek gerekir.
Yıllık izin uygulaması ile ilgili diğer hukuki kaynağımız Borçlar Kanunumuzda ise durum şöyledir; 6098 Sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunumuzun 422’den 425. maddelerine kadar izin konusu anlatılmıştır. Bu maddelere bakacak olursak, 6098 Sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunumuzun 422. Maddesi; “İşveren en az l yıl çalışmış olan işçilere yılda en az iki hafta ve on sekiz yaşından küçük işçiler ile, elli yaşından büyük işçilere de en az üç hafta ücretli yıllık izin vermekle yükümlüdür” derken, 423 maddesi “İşçi, bir hizmet yılı içinde kendi kusuruyla toplam bir aydan daha uzun bir süreyle hizmeti yerine getirmediği takdirde, işveren çalışılmayan her tam ay için, yıllık ücretli izin süresinden bir gün indirim yapabilir. İşçi, bir hizmet yılı için de kendi kusuru olmaksızın hastalık, kaza, yasal bir yükümlülüğün veya kamu görevinin yerine getirilmesi gibi, kişiliğine bağlı sebeplerle en çok üç ay süreyle iş görme edimini yerine getiremediği takdirde, işveren yıllık ücretli izin süresinden indirim yapamaz. İşveren, gebelik ve doğum yapma sebebiyle iş görme edimini,en çok üç ay süreyle yerine getiremeyen kadın işçinin yıllık ücretli izin süresinden indirim yapamaz. Hizmet veya toplu iş sözleşmeleriyle, işçinin aleyhine hüküm doğuracak şekilde, ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerine aykırı düzenleme yapılamaz” demektedir.
Aynı kanunun 424. maddesi; “Yıllık ücretli izinler, kural olarak aralıksız biçimde verilir. Ancak tarafların anlaşmasıyla ikiye bölünerek de kullanılabilir. İşveren, yıllık ücretli izin tarihlerini, iş yerinin veya ev düzeninin menfaatleriyle bağdaştığı ölçüde, işçinin isteklerini göz önünde tutarak belirler” demektedir.
425. maddede ise; “İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür. İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, işverenden alacağı para ve başka menfaatler karşılığında yıllık ücretli izin hakkından feragat edemez. Hizmet sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zaman aşımı, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihte işlemeye başlar” denmektedir.
Devlet memurlarında durum;
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan izinlerle ilgili hükümler yıllık izin 102.Maddede “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (on yıl dâhil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür, zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir”.
Yıllık izinlerin kullanılması 103. Maddede, “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izleyen 2 yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez. Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilâveten 1 aylık sağlık izni verilir. ”
Devlet memurları;
- Doğum İzni, Mazeret izni 104. maddede,
- Hastalık İzni 105. maddede,
- İyileşme halinde göreve dönüş 106. maddede,
- Aylıksız izin 108. maddede
ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Memurların hastalık raporlarını verecek hekim ve resmi sağlık kurulları hakkında yönetmeliğin yıllık izinde hastalanma hali başlıklı 6. maddesi, “Hastalık izinlerinin süresi kullanmakta oldukları yıllık izin süresinden fazla olan memurlar hastalık izinlerinin bitiminde görevlerine başlar. Bunların hastalanmaları sebebiyle kullanamadıkları yıllık izinlerinin süresi 657 sayılı Kanunun değişik 102. maddesi göz önünde bulundurularak hesaplanır ve bu süre aynı Kanunun 103. maddesine göre kullandırılır” hükmü yer almıştır. 17.8.1995 gün ve 22377 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 140 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin C-l. maddesinde; “Yıllık iznini kullanmakta iken hastalığı nedeniyle rapor alan bir memurun hastalık izninin bitiş tarihinin, yıllık izninin bitiş tarihinden sonraki bir tarihe rastlaması halinde, memurun kullanamadığı yıllık iznini kullanmaya devam etmeksizin hastalık izninin bitimini müteakiben görevine başlaması gerekmektedir. Geriye kalan yıllık iznini izin vermeye yetkili amirlerin uygun göreceği tarihte kullanabilecektir” kuralı getirilmiştir.
Danıştay 12. Dairesi Başkanlığının 05.03.2010 tarihli 2007/6361 esas 2010/1193 kararında;
“… Yıllık izinde iken hastalanması üzerine hastalık izni alan memurun, hastalık izninin süresinin yıllık izninden kalan süreden fazla olması halinde, hastalık izninin bitiminde görevine başlaması gerektiği, rapor nedeniyle kesilen yıllık izninin kalan kısmını da rapor bitimi kullanmakla 140 seri no.lu Tebliğ hükmüne aykırı hareket ettiği sabit ise de, kalan izin süresini hastalık izninden sonra kullanıp kullanmayacağı hususunda amirinden izin almamasının, 657 sayılı Kanunun 125/A-a veya B-a 10 günlük yıllık izne ayrılan ve yıllık izinde iken hastalanarak, 8.9.2006 tarihinde 10 günlük hastalık raporu alan davacının, rapor bitimi 18.9.2006 tarihinde görevine başlaması gerektiği açık olduğundan, kalan 5 günlük yıllık izin süresini de kullanarak göreve başlaması üzerine, tesis edilen dava konusu, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır” diyerek, devlet memurlarının da İş Kanununa göre çalışanlar gibi raporlu dönem izinlerini, ancak amirlerinin izni ile kullanabileceklerini belirterek, durumu karara bağlamıştır.