Ara dinlenmeleri nedir? Nasıl uygulanır?

Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında, o yerin gelenekleri ve işin gere­ğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;

1. Dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika,
2. Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedi buçuk saat dâhil) süreli işlerde yarım saat,
3. Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, ara dinlenmesi verilir. (İş Kanunu 68/1)

İş Kanunu’nda ara dinlenmelerinin uygulama koşulları nasıl düzenlenmiştir?

• Yukarıda belirtilen dinlenme süreleri en az olup, aralıksız verilir.
• Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir.
• Dinlenmeler, bir iş yerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırıla­bilir.
• Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.(İş Kanunu 68.2.3.4)

“Ara dinlenmesi süresi kural olarak işçiye ait bir süredir. İşçi ara dinlenmesini serbestçe kullanabilir. İşçinin bu süreyi dilerse iş yeri dışında da geçirebileceği, iş hukukunda eski ve geleneksel bir kabuldür”. Bu tanımlanma Yargıtay 9. Hukuk dairesinin (15.06.1973 Tarihli. E.1973/224. K.1973/22577) sayılı kararında da bu şekilde bildirilmiştir.

Esnek çalışma uygulamalarında çalışma süreleri nelerdir?

Denkleştirme Esasına Göre Çalışma

Tarafların yazılı anlaşması ile, haftalık normal çalışma süresi, iş yerinde haftanın çalışılan günlerinde günde on bir saati aşmamak koşuluyla farklı şekilde dağıtılabi­lir. Bu halde, yoğunlaştırılmış iş haftası veya haftalarından sonraki dönemde işçinin daha az sürelerle çalıştırılması suretiyle, toplam çalışma süresi, çalışması gereken toplam normal süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir.

Denkleştirme iki aylık süre içinde tamamlanacak, bu süre toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilecektir. Parça başına, akort veya götürü gibi yapılan iş tuta­rına göre ücret ödenen işlerde Yönetmeliğin denkleştirmeye ilişkin hükümleri uygu­lanır. Denkleştirme dönemi içinde günlük ve haftalık çalışma süreleri ile denkleş­tirme süresi uygulamasının başlangıç ve bitiş tarihleri işverence belirlenir.

Kısmi Süreli Çalışma

İş yerinde, tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır.

Telafi Çalışması

Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra iş yerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle iş yerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi. Ya da işçinin talebi ile kendisine 4857 sayılı İş Kanunu, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile ön­görülen yasal izinleri dışında izin verilmesi hallerinde, işçinin çalışmadığı bu süre­lerin telafisi için işçiye yaptırılacak çalışma, telafi çalışmasıdır.

Telafi çalışması yaptıracak işveren, bu çalışmanın 4857 sayılı İş Kanununun 64 ün­cü maddesinde sayılan nedenlerden hangisine dayandığını açık olarak belirterek, hangi tarihte çalışmaya başlanacağını, ilgili işçilere bildirmek zorundadır. Telafi ça­lışması, kaynağını oluşturan zorunlu nedenin ortadan kalkması ve iş yerinin normal çalışma dönemine başlamasını takip eden 2 ay içerisinde yaptırılır. Telafi çalışması, günlük en çok çalışma süresi olan 11 saati aşmamak koşulu ile, günde 3 saatten faz­la olamaz. Telafi çalışması, tatil günlerinde yaptırılamaz.