Hırsızlık Suçunda Malın Değerinin Az Olması Durumunda Cezanın Miktarı
MADDE 145- (1) Hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Hırsızlık Suçunda Malın Değerinin Az Olması Açıklama
Madde metninde, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle cezada indirim yapılması veya ceza vermekten sarfınazar edilmesi konusunda hâkime takdir yetkisi tanınmıştır.
Bu maddede çalman malın değerinin az olması nedeniyle öngörülen ceza indirimi ya da ceza verilmekten vazgeçilmesi, suçun hukuka aykırılığının az ya da çok olmasından kaynaklanmamaktadır.
Hukuka aykırılığı ve ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran bir neden olarak TCK’nın 25/2. maddesinde öngörülen zorunluluk hali boyutuna ulaşmayan durumda bulunan bir kimse için, ağır ve acil bir ihtiyacını karşılamak amacıyla çaldığı ilaç nedeniyle faile ceza verilmemesi, ilacın değerinin azlığından değil, TCK’nın 147. maddesinde öngörülen ağır ve acil bir ihtiyacın karşılanması niteliğindeki zorunluluk halinde bulunmasmdandır. Bu madde uyarınca da, cezadan indirim yapılabileceği gibi, hakimin takdirine göre ceza da verilmeyebilir. Ancak, 25. maddede öngörülen koşullarda zorunluluk hali söz konusu ise, davranışın hukuka aykırılığından söz edilemez.453 25/2. maddede öngörülen hukuka uygunluk nedeni ve ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran zorunluluk hali gözetilerek faile ceza verilmez. Buradaki zorunluluk ölçütünü belirleyecek de hakimdir.
Hukuka uygunluk nedenleri kapsamında değerlendirilememesi durumunda, failin çaldığı ilacın değerinin azlığı nedeniyle cezadan indirim yapılabilir. Yine bunun gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir. Bu durumda hakim, haksızlığın içeriği ile birlikte maddede öngörüldüğü üzere “suçun işleniş şekli ve özellikleri”ni de göz önünde bulundurmak zorundadır. Örneğin, açlıktan ölmekle karşı karşıya kalmış bir kimsenin ekmek çalması, içinde bulunduğu zorunluluk hali nedeniyle eylemi hukuka uygun hale getirir. Ancak aynı kimsenin zorunluluk halinde bulunmamasına rağmen çaldığı ekmek, kalem, elma hırsızlık suçundan cezalandırılmasını gerektirecek, ancak değer azlığı nedeniyle 145. madde uyarınca ceza indirimine gidilebilecektir.
Çalınan malın değerinin azlığının derecelendirmeye ya da pek hafif veya hafif biçiminde sınıflandırmaya tabi tutulmasının olanağı bu madde uyarınca bulunmamaktadır. Değerin azlığı her olayda hakim tarafından takdir edilecektir. Hakim, maddenin 2. fıkrasında öngörülen “suçun işleniş şekli ve özellikleri” bağlamında suçun ve ortamın diğer özelliklerini göz önünde bulundurarak ceza da vermeyebilecektir. Suçun işleniş şekli ve özellikleri, eylemin 141. maddede öngörülen temel hırsızlık suçunda ya da 142. ve 143. maddede öngörülen nitelikli hırsızlık hallerinde düzenlenen “haksızlığın gerçekleştirilme biçimleri” bakımından değerlendirilmelidir. Kararın gerekçesinde hakimin ceza vermemeyi ya da ceza indirimini hangi nedenle tercih ettiğini bildirmeden, soyut olarak “suçun işlenişi ve özellikleri” ifadesini kullanması yeterli değildir.